Inaczej rybojaszczury; rząd wymarłych, morskich gadów, przypominających pokrojem ciała delfiny. Te najlepiej przystosowane do wodnego trybu życia gady miały szeroki zasięg geograficzny i stratygraficzny, obejmujący prawie całą erę mezozoiczną (243-65 min lat temu), ale największy rozkwit przeżyty w okresie jurajskim (208-144 min iat temu). Szczególnie efektowne okazy z zachowanym obrysem ciała, w tym wyraźnej płetwy grzbietowej pozbawionej kostnego szkieletu, znane są z wczesnojurajskich drobnoziarnistych łupków z pd. cz. Niemiec. Typowym rodzajem jest dobrze poznany jurajski, od którego pochodzi nazwa grupy. Miał on opływowe ciało bez wyodrębnionej szyi (głowa płynnie przechodziła w tułów) oraz wiosłowate kończyny służące do sterowania. Główny narząd napędowy stanowiły boczne wygięcia ciała i ogona, zakończonego pionową płetwą, jak u ryb. Skierowany ku dołowi końcowy odcinek kręgosłupa - złożony z dyskowatych kręgów - wnikał do dolnego płata płetwy ogonowej (odwrotnie niż u rekinów), a górny płat nie miał kostnego szkieletu. Czaszka była bardzo wydłużona, uzbrojone w liczne ostre zęby szczęki wyciągnięte w spiczasty „pysk", oczy bardzo duże, a nozdrza cofnięte daleko ku tyłowi, co stanowiło kolejne przystosowanie do wodnego trybu życia.